تالار وحدت در تسخیر پولدارها؛ وقتی پیشکسوتان هنر پشت در می‌مانند! | جزئیات
به گزارش خبرگزاری ریتم؛ بزرگان هنر همواره روی تالار وحدت تعصب ویژه‌ای داشته و معتقدند برای رفتن روی این صحنه، باید سال‌ها کار کرده و خاک صحنه خورده باشی. آن‌ها این تالار را در ترازی جهانی می‌دانند که جای هر اثر نازلی نیست. اما واقعیت سال‌های گذشته چیز دیگری را نشان می‌دهد؛ جایی که گاهی شاهد نازل‌ترین اجراها روی صحنه تالار وحدت بوده‌ایم و گروه‌های درجه چندم در آن اجرا داشته‌اند، در حالی که اساتید باسابقه در حسرت یک سانس اجرا مانده‌اند.
هر زمان که هنرمندان برای رزرو سالن اقدام می‌کنند، با پاسخ تکراری تالار تا آخر سال پر است مواجه می‌شوند. مشاهدات برخی تهیه‌کنندگان نشان می‌دهد برخی مؤسسات با روابط قدرتمند پشت‌پرده، چندین اجرا در سال می‌گیرند، اما دارندگان درجه یک هنری باید منتظر لغو یک اجرا باشند تا شاید شانس به آن‌ها رو کند. ورود بی‌ضابطه تئاترهای پرهزینه با کارگردانان تازه‌کار، این ابهامات را بیشتر کرده است.
بیانیه تند کانون کارگردانان خانه تئاتر
اجرای یک کارگردان کار اولی در این تالار فاخر، سرانجام صدای کانون کارگردانان خانه تئاتر را درآورد. این کانون با صدور بیانیه‌ای رسمی، خواستار شفاف‌سازی شیوه سنجش آثار شد. در متن این بیانیه آمده است:
تالار وحدت بخشی از تاریخ تئاتر ایران است؛ صحنه‌ای که اعتبار خود را از حضور و آفرینش نسل‌های گوناگون و نخبه‌ی هنرمندان صحنه به دست آورده است. کانون کارگردانان خانه تئاتر، نسبت به روند انتخاب و پذیرش آثار برای اجرا در تالار وحدت و اتفاقی که به تازگی در این تالار رخ داده است، اعتراض جدی خود را اعلام می‌کند. چرا می‌خواهید تالار وحدت را به تئاترِ پول‌محور بسپارید!؟ خواسته ما نه مخالفت با حضور کارگردانان جوان است و نه مخالفت با تولید آثار پرهزینه و سرمایه‌گذاری بخش خصوصی. مساله این است که سرمایه و ثروت، جایگزین اندیشه محوری، تفکر هنری، خلاقیت، سابقه حرفه‌ای و معیارهای روشن انتخاب اثر شود.
انتقاد به سیاست یک بام و دو هوای بنیاد رودکی
کانون کارگردانان در ادامه بیانیه خود با طرح پرسش‌هایی اساسی، معیارهای انتخاب اثر را به چالش کشید:
معیارهای انتخاب اثر برای این تالار فاخر تئاتر کشور کدام‌اند؟ آیا معیار، کیفیت اثر و عیار هنری گروه است؟ آیا سابقه و کارنامه حرفه‌ای کارگردان مورد توجه قرار می‌گیرد؟ آیا شأن و جایگاه تالار وحدت و آثاری که در این تالار به صحنه می‌روند، در تصمیم‌گیری‌ها لحاظ می‌شود؟ یا از این پس، هرکس بتواند سرمایه بیشتری از بیرون از ساختار رسمی تئاتر وارد چرخه اجرا کند، شانس بیشتری برای در اختیار گرفتن این صحنه خواهد داشت؟
این بیانیه همچنین به تبعیض آشکار میان هنرمندان باسابقه و صاحبان سرمایه اشاره کرده و می‌افزاید:
جامعه تئاتر نمی‌تواند نسبت به این تناقض و این کج‌سلیقه‌گی بی‌تفاوت باشد که کارگردانانی با سال‌ها سابقه فعالیت حرفه‌ای، تولید آثار متعدد و حضور مؤثر در مهم‌ترین رویدادهای تئاتری کشور، برای رسیدن به تالار وحدت با محدودیت و ممانعت مواجه شوند، اما اثری با کارگردانی کم یا بدون سابقه تئاتری، به پشتوانه توان و آورده‌ی مالی گزاف، امکان اجرای طولانی‌مدت در این تالار را پیدا کند. مساله دیگر این ست که چنین اجراهایی چه با قیمت بلیت خواهند کرد؟ آیا افزایش اجتناب‌ناپذیر و فاحش قیمت بلیت برای چنین اجراهایی در یک تالار دولتی راه نفس هنرمندانی که ناگزیر از اجرا در تالار دولتی را دارند نخواهد بست؟ یک نمونه‌ی دیگرتناقض در معیارها است، در سینما ورود سرمایه و مجوز کارگردانی بدون طی کردن ضوابط و قانون‌های خاص ناممکن است اما در تئاتر هیچ رویه و قانونی برای ورود یک کارگردان اولی در مهم‌ترین تالار کشور وجود ندارد؟ دلیل این تناقض و سیاست یک بام و دو هوا چیست؟
در پایان این بیانیه، بر غیرسیاسی بودن این مطالبه و لزوم برقراری عدالت حرفه‌ای تأکید شده است:
این اعتراض به یک تصمیم است با بیم آن که به رویه تبدیل شود؛ فرایندی که اگر تثبیت شود، در آینده‌ای نزدیک می‌تواند به همه جامعه تئاتر این پیام را بدهد که اگر سرمایه دارید، می‌توانید از صف حرفه‌ای‌ها عبور کنید. بدیهی است خواسته ما نه سیاسی است، نه شخصی و نه جناحی. مطالبه‌ی ما ضرورت رعایت عدالت حرفه‌ای است. کانون کارگردانان خانه تئاتر به عنوان متولی کارگردانی تئاتر در ایران، انتظار دارد اگر شورای هنری تالار وحدت معیارهای مشخصی برای انتخاب آثار دارد، این معیارها به‌صورت شفاف اعلام عمومی شود. متولیان تئاتر کشور باید به صراحت، شفاف و واضح و روشن اعلام کنند که از این پس تالار وحدت و یا دیگر تالارهای شاخص دولتی متعلق به چه کسانی است، جامعه تئاتر یا صاحبان سرمایه. انتخاب یک اثر برای تالار وحدت، انتخاب درباره بخشی از پیشخوانِ رسمی تئاتر ایران است.باشد که تالار فاخر خیابان شهریار تهران بالنده بماند و باشد که این مطالبه، اعتراض و هشدار بی‌پاسخ نماند.
ساختار مدیریتی و تصمیم‌گیرندگان بنیاد رودکی
از آنجا که تالار وحدت زیر نظر بنیاد رودکی اداره می‌شود، تصمیم‌گیری‌های کلان آن بر عهده هیئت امنا و هیئت مدیره این بنیاد است. هیئت امنای بنیاد رودکی متشکل از وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی (رئیس هیئت امنا)، معاون امور هنری (دبیر هیئت امنا) و دو نفر از صاحب‌نظران فرهنگی به انتخاب وزیر است. وظیفه این هیئت، تدوین راهبردها، تصویب بودجه و عزل و نصب اعضای هیئت مدیره است.
در حال حاضر، اعضای هیئت امنا عبارتند از: سیدعباس صالحی (وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی و رئیس هیئت امنا)، سید حمید پورمحمدی (رئیس سازمان برنامه و بودجه کشور)، مهدی شفیعی (معاون امور هنری و دبیر هیئت امنا)، لادن حیدری و علی غیاثی ندوشن. همچنین هیئت مدیره سه نفره بنیاد که وظیفه حفظ منافع بنیاد و تصویب قراردادها را بر عهده دارد، شامل قاسم خورشیدی (رئیس هیئت مدیره)، سیدحسین سیدزاده و احمدحسین فتایی به عنوان اعضا است که باید پاسخگوی این حواشی باشند.
