فناوری جدید کهنه کردن چوب ساز در دانشگاه تهران رونمایی شد | جزئیات
به گزارش خبرگزاری ریتم؛ این دستاورد علمی پژوهشگران دانشگاه تهران، یکی از بزرگ‌ترین و قدیمی‌ترین چالش‌های هنر سازسازی را برطرف کرده است. در گذشته، سازندگان برای دستیابی به صدای مطلوب، ناچار به انتظار چندین دهه برای کهنه شدن طبیعی چوب یا پرداخت هزینه‌های بسیار سنگین برای خرید چوب‌های قدیمی بودند. اکنون با این فناوری، فرآیند آماده‌سازی چوب به شدت سرعت یافته و هزینه تولید کاهش می‌یابد که نتیجه آن، عرضه سازهای حرفه‌ای با قیمت مناسب به نوازندگان است.
اهداف پژوهش و کاهش قیمت تمام‌شده ساز
کامبیز پورطهماسی، استاد دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی که هدایت این پژوهش را بر عهده داشته، معتقد است هدف نهایی این تحقیق، انتقال فناوری به سازندگان در قالب شرکت‌های دانش‌بنیان است. وی در این باره می‌گوید:
هدف ما این است که هم سرعت کار افزایش یابد و هم کیفیت سازهای تولیدی بهبود پیدا کند. هم‌چنین، به دلیل افزایش سرعت انجام کار، قیمت سازهای تولیدی نیز کاهش می‌یابد و این امکان را برای علاقه‌مندان فراهم می‌کند تا بتوانند سازهای مورد نیاز خود را با قیمت پایین‌تری تهیه کنند.
این استاد دانشگاه تاکید کرد که برتری چوب‌های قدیمی هم از نظر علمی و هم از نظر تجربی ثابت شده است. به گفته او، هرچه زمان بیشتری از قطع چوب گذشته باشد، کیفیت مکانیکی و آکوستیکی آن برای تولید صدا بهتر می‌شود. چوبی که تنها یک یا دو سال از قطع آن گذشته باشد، به هیچ وجه برای ساخت ساز حرفه‌ای مناسب نیست و همین موضوع باعث گرانی سازهای ساخته شده با چوب‌های باقدمت می‌شد.
جزئیات علمی و فنی فرآیند تیمار چوب
تیم پژوهشی دانشگاه تهران برای حل این مشکل، تیمارهایی را طراحی کردند که خصوصیات چوب ۵۰ تا ۶۰ سال کهنه را در چوب‌های تازه ایجاد کند. پورطهماسی در تشریح این فرآیند گفت:
در این فرایند، با استفاده از گرما و بخار، چوب‌های گردو تیمار داده شدند تا کیفیت چوب برای ساختِ ساز بهبود یابد. دلیل استفاده از این روش، در دسترس بودن و امکان‌پذیری آن برای تمامی سازندگان است.
در حالی که پیش از این روش‌هایی مانند سیستم‌های حرارت‌دهی پیچیده، تیمارهای شیمیایی و آب‌شویی امتحان شده بود، روش جدید محققان ایرانی مزیت کارآمدی بالاتر و قابلیت اجرا روی قطعات بزرگ مانند صفحه رویی سنتور در اندازه واقعی را دارد. این موضوع به سازندگان اجازه می‌دهد بدون نیاز به تجهیزات فوق پیشرفته، کیفیت محصولات خود را ارتقا دهند.
کاربرد در صنعت سازسازی و نتایج عملی
این فناوری که برای اولین بار در صنعت سازسازی ایران روی صفحه‌های کامل سنتور پیاده‌سازی شده، قرار است به صورت یک دستورالعمل تدوین شده در اختیار هنرمندان قرار گیرد. اگرچه تمرکز اولیه این پژوهش بر چوب گردو و ساز سنتور بوده است، اما محققان تاکید دارند که این روش برای انواع دیگر چوب‌ها و سازها نیز کاملاً قابل تعمیم و استفاده است.
نکته حائز اهمیت در این پروژه، تست عملیاتی سازهای ساخته شده است. سازهایی که با این چوب‌های تیمارشده تولید شده‌اند، در اختیار چندین آموزشگاه موسیقی قرار گرفته‌اند تا ماندگاری کیفیت صدا و تغییرات احتمالی آن‌ها در طول زمان توسط اساتید و هنرجویان بررسی شود. لازم به ذکر است که این دستاورد ارزشمند، حاصل پایان‌نامه کارشناسی ارشد عذرا خادم، فارغ‌التحصیل رشته بیولوژی و آناتومی چوب دانشگاه تهران است.
