راز ماندگاری امیراشرف آریان‌پور در تاریخ اپرای ایران | جزئیات
به گزارش خبرگزاری ریتم؛ امیراشرف آریان‌پور یکی از برجسته‌ترین موسیقی‌دانان، پژوهشگران و تاریخ‌نگاران موسیقی ایران بود که نقش بسزایی در معرفی، آموزش و بومی‌سازی هنر اپرا و موسیقی کلاسیک غربی ایفا کرد. او که دارای مدرک دکترای موزیکولوژی (موسیقی‌شناسی) و ادبیات از کشور آلمان بود، پس از بازگشت به وطن، تمام توان خود را صرف ارتقای سطح دانش عمومی و تخصصی جامعه درباره اپرا کرد.
یکی از مهم‌ترین اقدامات او، بنیان‌گذاری آموزش آکادمیک اپرا بود. آریان‌پور از بنیان‌گذاران اصلی «هنرستان عالی موسیقی سدوار» و «تالار رودکی» (تالار وحدت فعلی) در دهه ۱۳۴۰ به شمار می‌رفت. تالار رودکی اساساً با هدف اجرای اپرا و باله ساخته شد و او به‌عنوان مشاور، مدیر و برنامه‌ریز علمی، نقشی مستقیم در آماده‌سازی زیرساخت‌های اجرایی و آموزشی این مجموعه داشت.
توسعه فرهنگ شنیداری و نگارش کتب بنیادین
پیش از فعالیت‌های علمی و رسانه‌ای آریان‌پور، هنر اپرا برای جامعه ایرانی و حتی بسیاری از اهل هنر کاملاً ناشناخته بود. او با نگارش صدها مقاله تحلیلی در نشریات معتبری همچون «مجله موسیقی»، «نگین» و «مجله رودکی»، به زبان ساده اما علمی به تشریح ساختار اپرا و تاریخچه آن پرداخت. معرفی آهنگسازان بزرگی چون وردی، موتسارت، پوچینی و واگنر و تحلیل اجراهای تالار رودکی، از اقدامات او برای ارتقای ذائقه مخاطبان بود.
تألیف کتاب‌های مرجع از دیگر خدمات ماندگار وی است. کتاب معروف «موسیقی ایران از انقلاب مشروطیت تا انقلاب اسلامی» از منابع اصلی بررسی تحولات موسیقی نوگرا و هنرهای نمایشی-آوازی در ایران محسوب می‌شود. او در پژوهش‌های خود همواره تلاش می‌کرد نسبت میان هنر نمایشی غربی و سنتهای آوازی ایران را تبیین کند.
تدریس در دانشگاه و بومی‌سازی اپرای ایرانی
استاد آریان‌پور سال‌ها در دانشگاه تهران، هنرستان عالی موسیقی و مرکز آموزش‌های هنری به تدریس تاریخ موسیقی و موزیکولوژی پرداخت. او در کلاس‌های خود بر تلفیق شعر فارسی با آواهای اپرایی تأکید داشت و معتقد بود برای ریشه‌دواندن اپرا در ایران، باید از داستان‌های کهن مانند شاهنامه یا خسرو و شیرین استفاده شود. او همچنین مشاور و پشتیبان آهنگسازانی بود که قصد نگارش «اپراهای ایرانی» را داشتند.
وی با بهره‌گیری از ارتباطات بین‌المللی و دانش عمیق خود از صحنه اپرای اروپا، زمینه دعوت از خوانندگان، رهبران ارکستر و کارگردانان برجسته از کشورهایی چون اتریش، آلمان و ایتالیا را فراهم کرد. این اقدام فرصتی طلایی ایجاد کرد تا هنرمندان جوانی مانند حسین سرشار و فاخره صبا در کنار بزرگان جهانی روی صحنه بروند. او در نهایت اپرا را از یک هنر بیگانه به هنری قابل‌فهم و محترم در فضای روشنفکری ایران تبدیل کرد.
نگاه متفاوت امیراشرف آریان‌پور به فلسفه موسیقی
این موسیقیدان فقید نگاهی عمیق به حقیقت هنر داشت؛ به طوری که می‌گفت با موسیقی نفس می‌کشد و در ۹۰ سالگی همین هنر به زندگی‌اش معنا می‌بخشد. او در مصاحبه‌ای در ۹۰ سالگی درباره قدرت موسیقی گفته بود:
موسیقی فقط وسیله تفریح نیست موسیقی غم آدم را از بین می‌برد و آدمی را که بی‌خودی شاد است غمناک می‌کند. خدمت موسیقی خیلی زیاد است، بسیار بیشتر از هنرهای دیگر. بنده هفت هشت رشته هنری دیگر مانند گرافیک، نقاشی و … را درس داده‌ام اما هیچکدام از این رشته‌ها موسیقی نمی‌شود. زمانی که یک تابلوی نقاشی زیبا را می‌بینیم به به می‌گوییم اما بیشتر نه. بنده معتقدم آن چیزی که ما اسمش را موسیقی می‌گذاریم، موسیقی خوب است. موسیقی بد وجود ندارد. من چهارتا خط بکشم آیا نقاشی است؟ خیر. نقاشی و هر هنر دیگری یک الفبایی دارند. این الفبا را باید دانست و بعد تابلوی نقاشی را نگاه کرد. بنابراین موسیقی و نقاشی بد نداریم. حال اگر آهنگی را شما دوست نداشتید، دلیل نمی‌شود فرد دیگری دوست نداشته باشد. اینها به سلیقه آدم برمی‌گردد. من اگر از یک رنگی خوشم می‌آید و شما خوشتان نمی‌آید، مجبور هم نیستید. اما چون عده‌ای آن را دوست دارند، برای همین از آن استفاده می‌شود. چیز بد وجود ندارد.
او همچنین درباره ارزش‌گذاری شخصی آثار هنری تأکید کرده بود:
من می‌توانم برای خودم یک قطعه موسیقی را ارزش‌گذاری کنم، نه برای دیگری. برای همین است که دو برادر و دو دوست، دو نوع موسیقی را دوست دارند و ایرادی هم ندارد. من که در تمام این سال‌ها به موسیقی کلاسیک علاقه داشته‌ام، حتی رپ هم گوش می‌کنم و خیلی هم خوشم می‌آید. ولی قطعا علاقه من اپرا است. اما این دلیل نمی‌شود سایر ژانرها بد باشند. من همه چیز را زیبا می‌بینم.
