بازنشر نسخهشناسی دانشپژوه؛ گنجینهای از رسالات کهن موسیقی ایران | جزئیات
به گزارش خبرگزاری ریتم؛ نخستین نسخهشناسی رسالات کهن موسیقی ایران، اثری ماندگار از زندهیاد محمدتقی دانشپژوه (۱۳۷۵-۱۲۹۰)، که از او به عنوان «پدر علم نسخهشناسی ایران» یاد میشود، به همت نشر خنیاگر تجدید چاپ و بازنشر شد. این کتاب، گنجینهای ارزشمند برای پژوهشگران و علاقهمندان به تاریخ موسیقی ایران به شمار میرود.
درباره اثر «نمونهای از فهرست آثار دانشمندان ایرانی و اسلامی در غناء و موسیقی»
در توضیحات پشت جلد این اثر، که با عنوان فرعی «نمونهای از فهرست آثار دانشمندان ایرانی و اسلامی در غناء و موسیقی» منتشر شده، به قلم ناشر میخوانیم:
آنچه پیشِروی شماست بازنشر یک کتاب از مجموعۀ ارزشمند «مداومت در اصول موسیقی ایران» است که بهمناسبت جشن فرهنگ و هنر در سال ۱۳۵۵ از انتشارات ادارۀ کل نگارش وزارت فرهنگ و هنر منتشر شده و «نخستین نسخهشناسی چاپشده از رسالات قدیم موسیقی ایرانی در دورۀ اسلامی به زبان فارسی» محسوب میشود.
این اثر توسط محمدتقی دانشپژوه با استفاده از فهرست نسخ خطی موسیقایی منتشرشده پیش از او، مانند اثر عبدالحمید العلوچی درباره پیشگامان موسیقی دوره اسلامی و چند اثر از فارمر درباره منابع خطی و تاریخچه موسیقی دوره اسلامی و ترجمههای عربی و فارسی آنها، همچنین دیگر منابع در اختیار مؤلف درباره نسخههای فارسی و نامهها و مجموعهها فراهم آمده است.
محتوای جامع و ارزشمند کتاب
مؤلف در این اثر، فهرستهای جامعی را ارائه داده است:
فهرست کتابهایی که از یونانی و هندی به عربی درآمده و دانشمندان موسیقیشناس دورۀ اسلامی از آنها بهره بردهاند
فهرست کتابهای عربی و فارسی دربارۀ موسیقی و سماع
نامههای فارسی
مجموعههای عربی و فارسی
آثار گمنام فارسی در موسیقی هندی و ایرانی
این فهرستها در قالب معرفی و شرح ۳۳۱ کتاب عربی، ۱۴۸ کتاب فارسی و ۱۵ مجموعه دستهبندی شدهاند. علاوه بر این، دانشپژوه در این کتاب به سرگذشت موسیقیدانان آغاز دوره اسلامی نیز میپردازد و مجموعاً شرححال ۱۳۴ خنیاگر مرد و زن حجاز و شام و بغداد و ایرانشهر، اندلس و دیگر خنیاگرانی را که در دربار خلفا رفتوآمد داشتهاند و در کتابهای اغانی و دیگر تواریخ از ایشان یاد شده، گردآوری کرده است.
تجدید چاپ با کیفیت و ویرایش جدید
هرچند مؤلف در مقدمه اشاره میکند که برای ارائه این اثر فرصت کوتاه سهماههای در اختیار داشته و طی این مدت نتوانسته همه فهرستهای نسخههای عربی و فارسی و ترکی را به دقت بررسی کند، اما نظر به اهمیت تاریخی این اثر و لزوم بازشناساندن آن به علاقهمندان کنونی موسیقی ایرانی، نشر خنیاگر اقدام به بازنشر نسخهشناسی دانشپژوه کرده است.
در این بازنشر، چاپ پیشین کتاب با کیفیت بالا اسکن شده، اغلاط تایپی راهیافته در آن اصلاح شده و همراه با بزرگنمایی در اندازه قلم ارائه شده است که سهولت استفاده از اثر را برای خوانندگان بیشتر میکند. این اقدام، فرصتی بینظیر برای دسترسی نسل جدید به این منبع ارزشمند و پایه در حوزه نسخهشناسی و تاریخ موسیقی ایران است.