«اوخشما» حسینعلی حسینی؛ بازآفرینی کهن‌ترین نغمه‌های سوگواری منطقه | جزئیات
به گزارش خبرگزاری ریتم؛ حسینعلی حسینی، پژوهشگر و نوازنده برجسته موسیقی آیینی، اخیراً درباره اجرای گروه خود و قطعه‌ای با عنوان «اوخشما» (اوخشاما) به تفصیل توضیحاتی ارائه کرد. به نقل از روابط عمومی انجمن موسیقی ایران، حسینی این قطعه را یکی از کهن‌ترین نغمه‌های سوگواری مناطق مختلف ایران دانست که ریشه‌های عمیقی در فرهنگ و آیین‌های عزاداری دارد.
او با اشاره به تاریخچه این نغمه‌ها گفت:
قطعه اجرا شده با عنوان «اوخشما» (اوخشاما)، از کهن‌ترین نغمه‌های سوگواری منطقه است؛ آوازی که در گذشته توسط زنان و مادران اجرا می‌شد و امروز در قالب موسیقی سازی و آوازی بازآفرینی شده است.
نقش زنان در حفظ میراث موسیقی سوگ
حسینی با تأکید بر نقش محوری زنان در گذشته، افزود:
در گذشته مداح مرد نداشتیم و مادران، راویان اصلی سوگ بودند. از لالایی و آیین‌های تولد تا مراسم عزاداری و مرگ، این آواها را زنان اجرا می‌کردند و همین نغمه‌ها نسل به نسل منتقل شده است. امروز این آواها به دل سازهای ما راه پیدا کرده و با همان حال و هوا اجرا می‌شود.»
این سخنان، اهمیت تاریخی و فرهنگی حضور زنان در حفظ و انتقال موسیقی آیینی و سوگواری را برجسته می‌کند.
جزئیات اجرای «اوخشما» در «خیمه هنر»
حسینی در ادامه به بخش‌های مختلف این اجرا اشاره کرد. شعر این قطعه، سروده «خان صابری» بود که توسط «محمدجواد مولایی به عنوان خواننده، همراه با نوازندگان گروه اجرا شد. در این برنامه، صدای سازهایی چون بالابان و نی، فضایی کاملاً متناسب با موسیقی سوگ و آیین‌های محرم ایجاد کرد. این سازها امروزه نیز در بسیاری از آیین‌های عزاداری، در کنار نوحه‌خوانی، حضوری پررنگ و تأثیرگذار دارند.
اهمیت موسیقی نواحی در رویدادهای فرهنگی
این هنرمند با تأکید بر اهمیت حضور موسیقی نواحی در رویدادهایی همچون «خیمه هنر»، اظهار داشت:
نین برنامه‌هایی فرصتی برای معرفی آیین‌های اقوام مختلف ایران است. شاید این اجراها در تهران جنبه معرفی داشته باشند، اما در استان‌های مختلف این موسیقی‌ها همچنان در متن زندگی مردم و آیین‌های محرم اجرا می‌شوند. تهران محل زندگی اقوام گوناگون است و حضور این آیین‌ها در پایتخت، فرصتی برای آشنایی مردم با تنوع فرهنگی ایران به شمار می‌آید.
این دیدگاه، نقش رویدادهای فرهنگی پایتخت را در حفظ و معرفی میراث ناملموس فرهنگی ایران به نسل‌های جدید و عموم مردم برجسته می‌سازد.
حفظ سنت‌ها در استان‌های مرکزی
حسینی در پایان ضمن قدردانی از برگزارکنندگان «خیمه هنر» یادآور شد که بسیاری از اجراکنندگان این سنت‌ها امروز در استان‌های مرکزی، قم، همدان، البرز، قزوین و تهران ساکن هستند و همچنان در ایام محرم، به‌ویژه در قالب مراسم و آیین‌های سوگواری، این میراث موسیقایی ارزشمند را زنده نگه می‌دارند. این تلاش‌ها برای حفظ موسیقی «اوخشما» و سایر نغمه‌های آیینی، ضامن بقای این گنجینه‌های فرهنگی برای نسل‌های آینده است.
