بشنو این نی چون شکایت می کند از جدایی ها حکایت می کند کز نِیِستان تا مرا بُبریده اند در نفیرم مرد و زن نالیده اند سینه خواهم شَرحه شَرحه از فراق تا بگویم شرحِ دردِ اشتیاق هر کسی کو دور ماند از اصلِ خویش باز جوید روزگارِ وصل خویش من به هر جمعیّتی نالان شدم جفت بدحالان و خوش حالان شدم هر کسی از ظّن خود شد یار من از درون من نجُست اسرار من سرِّ من از نالهٔ من دور نیست لیک چشم و گوش را آن نور نیست تن ز جان و جان ز تن مستور نیست لیک کس را دیدِ جان دستور نیست آتش است این بانگِ نای و نیست باد هر که این آتش ندارد نیست باد آتش عشق است کاندر نی فتاد جوشش عشق است کاندر میْ فتاد نِی حریف هر که از یاری بُرید پرده هایش پرده های ما درید همچو نی زهری و تَریاقی که دید؟ همچو نی دمساز و مشتاقی که دید؟ نی حدیثِ راهِ پُر خون می کند قصّه های عشقِ مجنون می کند مَحرم این هوش جُز بی هوش نیست مر زبان را مُشتری جز گوش نیست در غمِ ما روزها بیگاه شد روزها با سوزها همراه شد روزها گر رفت، گو «رو، باک نیست» تو بمان ای آنکه چون تو پاک نیست هر که جز ماهی ز آبش سیر شد هر که بی روزی ست، روزش دیر شد در نیابد حالِ پُخته هیچ خام پس سخن کوتاه باید والسّلام بندْ بگسل، باش آزاد، ای پسر! چند باشی بند سیم و بند زر گر بریزی بحر را در کوزه ای چند گنجد قسمتِ یک روزه ای کوزه ٔ چشم حریصان پُر نشد تا صدف قانع نشد پُر دُر نشد هر که را جامه ز عشقی چاک شد او ز حرص و عیب، کُلّی پاک شد شاد باش ای عشقِ خوش سودای ما ای طبیبِ جمله علّت های ما ای دوای نَخوت و ناموس ما ای تو افلاطون و جالینوس ما جسم خاک از عشق بر افلاک شد کوه در رقص آمد و چالاک شد عشقْ جانِ طور آمد عاشقا! طور مست و «خَرَّ مُوسیٰ صَعِقا» با لبِ دمسازِ خود گر جفتمی همچو نی من گفتنی ها گفتمی هر که او از هم زبانی شد جدا بی زبان شد گر چه دارد صد نوا چون که گُل رفت و گلستان درگذشت نشنوی زآن پس ز بلبل سَرگذشت جمله معشوق است و عاشق پَرده ای زنده معشوق است و عاشق مرده ای چون نباشد عشق را پروای او او چو مرغی ماند بی پَرْ وایِ او من چگونه هوش دارم پیش و پس چون نباشد نورِ یارم پیش و پس؟ عشق خواهد کاین سخن بیرون بود آینه غمّاز نبود، چون بود آینه ت دانی چرا غمّاز نیست؟ زآن که زنگار از رخش مُمتاز نیست مشخصات موزیک نی نامه هوش مصنوعی عنوان اثر: نی نامه حماسی مولانا
