تحلیل موسیقی حماسی خرمشهر؛ ناگفته‌هایی از نغمه‌های ماندگار | جزئیات
به گزارش خبرگزاری ریتم؛ رضا مهدوی معتقد است حماسه آزادسازی خرمشهر تنها یک واقعه نظامی نیست، بلکه نماد ملی و دینی و جزئی از تمامیت ارضی ما محسوب می‌شود. این حماسه در کنار مسجد جامع خرمشهر، با خون‌های پاک مردم و رزمندگانی که با جان و تن دفاع کردند، گره خورده است. او تاکید کرد که اگرچه صدام آغازگر ظاهری این جنگ بود، اما امپریالیسم جهان‌خوار و متحدانش طراحی اصلی آن را بر عهده داشتند.
موسیقی در قامت رزمندگان جبهه‌ها
این پژوهشگر با بیان اینکه حماسه خرمشهر را می‌توان از زوایای گوناگون برای نسل نو روایتگری کرد، افزود: «در همان دوران، موسیقی و انواع آن با هنرمندان فن موسیقایی در فرم و قالب‌های متنوع همچون رزمندگانی عمل کرد که گویی در جبهه‌ها با ابزار و ادوات مختلف جانفشانی کردند، به دفاع پرداختند، ایثار و از خود گذشتگی کردند.»
او معتقد است انواع موسیقی از جمله نوحه‌خوانی‌هایی مثل «ممد نبودی ببینی شهر آزاد گشته» تا آهنگ «خجسته باد این پیروزی»، با دنیایی از نغمگی و ضرب‌آهنگی برخاسته از مدنیت و دیانت، پیوندی عمیق بین مردم شهر و روستا با رزمندگان مخلص در جبهه‌ها ایجاد کرد.
داستان جاودانگی قطعه ممد نبودی
مهدوی درباره قطعه مشهور «ممد نبودی» اظهار داشت: «ممد نبودی با سروده جاودانه و خالصانه سرشار از عشق و ارادت جواد عزیزی و با صدای حسین فخری اولین بار بر سر مزار محمد جهان آرا در سالگرد آزاد سازی خرمشهر اجرا شد.» او در ادامه توضیح داد که این قطعه سپس با اجرای پُر طمطراق و احساس نجیب شولایی‌وار از سر حماسه با صدای غلام کویتی‌پور وجهه ملی به خود گرفت و فراگیر شد. امروزه این اثر در هر پیروزی و نمادسازی برای فخر و عظمت دفاع جانانه کاربرد دارد و شنیدنش سرشار از لطف و پُر مایگی است.
تحلیل سرود خجسته باد این پیروزی
بخش دیگری از سخنان مهدوی به سرود «خجسته باد این پیروزی» اختصاص داشت. این اثر با آهنگسازی زنده‌یاد محمدعلی راغب، شعر زنده‌یاد حمید سبزواری و صدای جاودانه محمد گلریز، در هنگام اعلام شکست حصر آبادان و بازپس‌گیری خرمشهر حائز اهمیت است. مهدوی می‌گوید: «این حماسه آزادسازی با پخش موسیقی با ابعاد متنوع حماسی تعزلی در قامت فاخر رنگی دو چندان پیدا کرد و مردمان ایران را به خیابان‌ها آورد و همگان خیلی زود موسیقی و ترانه آن را زمزمه‌وار تکرار کردند.»
او با تحلیل متن شعر افزود: «از صلابت ملت و ارتش و سپاه ما / جاودانه شد از فروغ سحر پگاه ما؛ شعر در همین ابتدا جمع موثران این پیروزی را یک‌جا به رُخ می‌کشد و مردم بسیج‌وار و ارتش و سپاه را در فرایند وحدت ملی یک کاسه می‌کند.»
ویژگی‌های فنی و معنوی موسیقی انقلاب
به گفته این پژوهشگر، رزم‌آوری در کنار حماسه و عشق به میهن در مایه «بیات ترک» تبلور یافته که از حالات معنوی و عرفانی برخوردار است. واژه «خجسته» در این سرود، حسی کاملاً ایرانی و غرورآفرین دارد که مدام تکرار شده و به برقراری زندگی و آینده میهن ندا می‌دهد.
مهدوی در پایان خاطرنشان کرد که این موسیقی تنها متعلق به گذشته نیست: «این موسیقی را نه فقط برای پیروزی رزمندگان اسلام در ابتدای جنگ تحمیلی هشت ساله تلقی کرد بلکه در پیروزی‌های معاصر نیز می‌توان هر شب در میدان‌های شهرها پخش کرد. این موسیقی از نوع شنیدنی است که با هر تکرارش حس میهن‌دوستی را در ابعاد وسیع در جان و تن شکوفاتر می‌کند.» او همچنین به رویکرد جدید مداحان در بازخوانی این آثار با تنظیم‌های متفاوت اشاره کرد که باعث جاودانگی بیشتر این نغمات در طول تاریخ می‌شود.
